Η Τριπλή Άρνηση

Η κορυφή ενός κρυφού παγόβουνου

Αγρότες, Δημόσιο Χρέος, Mercosur, Κρατικές ενισχύσεις

Τρία αιτήματα και οι απαντήσεις της κυβέρνησης τραβούν την προσοχή:

14. Αίτημα: Προστασία από ελληνοποιήσεις & ανεξέλεγκτες εισαγωγές.

Απάντηση κυβέρνησης: Εντείνονται οι έλεγχοι για τις παράνομες ελληνοποιήσεις.

15. Αίτημα: Να σταματήσουν οι εισαγωγές.

Απάντηση κυβέρνησης: Δεν μπορούν να σταματήσουν οι εισαγωγές. Οι εισαγωγές σε μία ελεύθερη αγορά είναι αποτέλεσμα της ισορροπίας προσφοράς και ζήτησης.

4. Αίτημα: Κατώτατες εγγυημένες τιμές. Να οριστούν τιμές πώλησης που καλύπτουν το κόστος παραγωγής και εξασφαλίζουν κέρδος.

Απάντηση κυβέρνησης: Δεν υφίστανται στην ελεύθερη αγορά – για αυτό υπάρχουν και οι επιδοτήσεις. Δεν μπορεί να γίνει αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος.

***

Η τριπλή άρνηση φέρνει στην επιφάνεια υπόγειους δομικούς στρατηγικούς μηχανισμούς που έχουν μπει σε ενέργεια με στόχο τον πρωτογενή τομέα και δείχνει πως η Ευρώπη έχει ξεκάθαρα ξεστρατίσει από το όραμα των λαών της.

Η τριπλή άρνηση δείχνει ότι οι σημερινοί «ηγέτες» της, πολιτικές ηγεσίες περιορισμένης δημοκρατικής νομιμοποίησης και στρατηγικού ορίζοντα, θέλουν να αντισταθμίσουν τα αποτελέσματα από τις τραγικές, αποτυχημένες, οικονομικές και πολιτικές επιλογές τους με τη σύνθλιψη πανάρχαιων τομέων της οικονομίας, όπως είναι ο πρωτογενής.

Τα πρώϊμα μηνύματα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και η απελπισία ότι οι άλογοι πόλεμοι στους οποίους εμπλέκεται ενεργά επισπεύδει την πραγματική κρίση που παραμονεύει εξαιτίας των κρυφών πιστωτικών ανοιγμάτων που στοιβάζονται στους ισολογισμούς των τραπεζών και των συνεταίρων τους, που δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί – οδήγησε την Ευρώπη στις στρατηγικές επιλογές ενίσχυσης της βιομηχανίας, ιδίως της πολεμικής σε βάρος του πρωτογενή τομέα. Με όπλο τις αλόγιστες κρατικές ενισχύσεις της, κρυφές και φανερές.

«…Για του λόγου το αληθές» … μιλούμε για προγράμματα και συμφωνίες όπως το Safe και η Mercosur. 

Καταλαβαίνουν ότι η Ευρώπη καταρρέει. Το σημαντικότερο εργοστάσιο της VW κλείνει, η ύφεση είναι παρούσα στους «κόλπους τους», η κοινωνική αντίδραση διογκώνεται, το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος τεράστιο.

Αναζητούν απελπισμένα αντίδοτα. Ποδοπατούν το δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων παίρνοντας μέτρα ασύστολα και απροκάλυπτα υπέρ της βιομηχανίας. Μιας βιομηχανίας που το βασικότερο χαρακτηριστικό της είναι ο σταχανοβισμός και η τοξικότητα. Δείχνουν ότι επιλέγουν να ενισχύσουν τη βιομηχανία.

Αναζητούν σήμερα αγορές φθηνής παραγωγής αγροδιατροφικών προϊόντων, ενώ ήδη εδώ και καιρό επεκτείνονται στην αναζήτηση φθηνών αγροτικών χεριών. Αντί να πιέζουν τα κράτη προέλευσης να δημιουργήσουν συνθήκες παραμονής τους, διαχειρίζονται τις δεκάδες εκατομμύρια και τα καραβάνια δύσμοιρων ή άμοιρων προσφύγων χύνοντας κροκοδείλια δάκρυα, ξοδεύοντας αλόγιστα τα χρήματα των κρατών μελών.

Αντί να υποστηρίζουν τις μικρές χώρες ακόμη και της Ευρώπης να αναπτυχθούν, τις συνθλίβουν με απίστευτα χρέη. Κορυφαίο παράδειγμα η Ελλάδα, δημιουργώντας υπαρξιακούς εθνικούς κινδύνους, αλλά ασμένως και τάσεις εσωτερικής ευρωπαϊκής μετανάστευσης για να μπορούν να υπηρετούν τους βιομηχανικούς στόχους τους. Με μηχανισμούς υποχρεωτικού δανεισμού και υδροκεφαλικών κρατικών ενισχύσεων συνθλίβουν ακόμη περισσότερο τις οικονομίες τους.

Χωρίς εντολή των λαών της Ευρώπης ένας αδίστακτος κλειστός κύκλος λήψης αποφάσεων, αποκομμένος από τις κοινωνικές και παραγωγικές τάξεις, αποφασίζει πότε θα μετατρέψει το DNA της Ευρώπης, τους πολιτικούς στόχους της σε πολεμικούς, τους τομείς που κατά βούληση θα ενισχύουν.

Η συμφωνία Mercosur και ο πρωτογενής τομέας

Ας δούμε τη Mercosur και γιατί αφορά άμεσα τον πρωτογενή τομέα της Ελλάδας.

Η Mercosur (Mercado Común del Sur) αποτελεί τελωνειακή και εμπορική ένωση χωρών της Νότιας Αμερικής, με βασικά μέλη τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία ΕΕ–Mercosur δεν περιορίζεται σε μια απλή μείωση δασμών, αλλά συγκροτεί ένα εκτεταμένο πλαίσιο εμπορικής απελευθέρωσης που καλύπτει αγροτικά προϊόντα, μεταποίηση, δημόσιες συμβάσεις, υπηρεσίες και κανονιστικές ρυθμίσεις.

Για τον πρωτογενή τομέα της Ευρώπης –και ιδίως για χώρες με μικρό και μεσαίο αγροτικό κλήρο όπως η Ελλάδα– η συμφωνία έχει κρίσιμες συνέπειες. Προβλέπει αυξημένες ποσοστώσεις εισαγωγής βασικών αγροδιατροφικών προϊόντων (κρέας, ζάχαρη, αιθανόλη, πουλερικά, ζωοτροφές), τα οποία παράγονται σε χώρες με σημαντικά χαμηλότερο κόστος παραγωγής, διαφορετικά περιβαλλοντικά πρότυπα και ασθενέστερους μηχανισμούς ελέγχου σε σχέση με τα ενωσιακά.

Η ασυμμετρία αυτή δεν αφορά μόνο το κόστος. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, περιορισμούς φυτοφαρμάκων, εργασιακά πρότυπα), ενώ οι εισαγόμενες ποσότητες από χώρες της Mercosur δεν επιβαρύνονται ισοδύναμα από το ίδιο κανονιστικό κόστος. Το αποτέλεσμα είναι μια de facto άνιση ανταγωνιστική σχέση, όπου οι εγχώριοι παραγωγοί καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα χαμηλότερης τιμής χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.

Για την Ελλάδα, η επίπτωση είναι ιδιαίτερα οξεία. Η χώρα δεν διαθέτει βαριά αγροβιομηχανία ικανή να απορροφήσει σοκ τιμών μέσω οικονομιών κλίμακας, αλλά βασίζεται σε μικρομεσαίους παραγωγούς και προϊόντα ποιότητας (ελαιόλαδο, γαλακτοκομικά, οπωροκηπευτικά, μέλι). Η ενίσχυση των εισαγωγών χαμηλού κόστους συμπιέζει τις τιμές παραγωγού, επιδεινώνει το εμπορικό ισοζύγιο αγροδιατροφικών προϊόντων και αυξάνει την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Υπό αυτή την έννοια, η Mercosur δεν λειτουργεί απλώς ως εμπορική συμφωνία, αλλά ως εργαλείο αναδιάρθρωσης του παραγωγικού μοντέλου: μετατοπίζει την Ευρώπη –και ιδίως τις περιφερειακές οικονομίες– προς έναν ρόλο εισαγωγέα αγροτικών πρώτων υλών και εξαγωγέα υπηρεσιών και βιομηχανικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς αντιστάθμισης για τους τομείς που πλήττονται.

Η συζήτηση για τη Mercosur, επομένως, δεν είναι τεχνικό ζήτημα εμπορίου. Είναι ζήτημα οικονομικής κυριαρχίας, κοινωνικής συνοχής και ισόρροπης κατανομής του κόστους της ευρωπαϊκής στρατηγικής μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.

Και την Ελλάδα, πρωτοπόρο χώρα στον πρωτογενή τομέα, στο λάδι, στο μέλι, στα κηπευτικά, στα γαλακτοκομικά και όχι μόνο, είναι φανερό πόσο η πρωτοβουλία αυτή την επηρεάζει. Και τον πρωτογενή τομέα, που από μόνος του θα μπορούσε να κάνει το ισοζύγιο εισαγωγών – εξαγωγών θετικό.

Μοιρολατρικά και δουλικά υπηρετεί και …θρηνεί!

Η τριπλή απάρνηση και το μοντέλο δομημένης εξάρτησης

Η τριπλή απάρνηση των αγροτών έχει βάθος. Οι συνιστώσες της είναι μέρος ενός οικονομικού μοντέλου που εξυφαίνεται εδώ και χρόνια και βασίζεται στη δομημένη εξάρτηση:

• Εξάρτηση από εισαγωγές (άρνηση προστασίας από εισαγωγές).
• Εξάρτηση από φορολογικούς πόρους χαμηλών εισοδημάτων (άρνηση αναπλήρωσης εισοδημάτων).
• Εξάρτηση από ευρωπαϊκές αποφάσεις (άρνηση εθνικής αγροτικής πολιτικής με κατώτατες τιμές).

Οι αγρότες είναι ανάγκη να δώσουν στο τριπλό αίτημά τους το πραγματικό περιεχόμενο. Εκείνο που θα γίνει χιονοστιβάδα, που θα ξεκινήσει από τη χώρα μας και θ’ απλωθεί σαν άνεμος σ’ όλη την Ευρώπη και θα σπάσει αυτόν τον τριπλό δακτύλιο εξάρτησης.

Η Mercosur πρέπει να γίνει κατανοητό ότι είναι η υπέρτατη έκφραση αυτού του αρνητικού, καταστροφικού μοντέλου:

• Θεσμοποιεί την εξάρτηση από εισαγωγές,
• Ενισχύει την εξάρτηση από τις αποφάσεις του πυρήνα της ΕΕ, και
• Κλειδώνει την Ελλάδα και τους λαούς της Ευρώπης σε ένα ρόλο εισαγωγέα φθηνών πρώτων υλών και εξαγωγέα τουριστικών υπηρεσιών.

Το τελικό, τραγικό παράδοξο για τη χώρα μας δείχνει πάλι «του» λόγου το αληθές:

Ένα κράτος με ενάμιση τρισεκατομμύρια ευρώ φορολογικά έσοδα την τελευταία δεκαπενταετία ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί σταθερές τιμές στους αγρότες του.

Δημόσιο χρέος, ΑΕΠ και φορολογικά έσοδα

Προφανή τα συμπεράσματα:

• Φορολογικά έσοδα / ΑΕΠ 39–42% (πάνω από τον μέσο όρο ΕΕ 39%).
• Βάση εσόδων: κυρίως έμμεσοι φόροι (ΦΠΑ, ειδικοί κατανάλωσης) που πλήττουν αναλογικά περισσότερο τους χαμηλόμισθους και μικροεπιχειρήσεις, όπως τους αγρότες.

Η μέγγενη του συνεχώς αρνητικού ισοζυγίου (εισαγωγές > εξαγωγές) παραμένει αμείωτη, καθώς:

• Η Ελλάδα εισάγει φθηνά τρόφιμα και πρώτες ύλες (βλ. 2η άρνηση: «εισαγωγές από ελεύθερη αγορά»).
• Εξάγει κυρίως τουριστικές υπηρεσίες, λίγα βιομηχανικά προϊόντα, και… δημοσιονομική πειθαρχία (ως παράδειγμα διαχείρισης χρέους).
• Το αρνητικό ισοζύγιο χρηματοδοτείται μέσω δανείων (συμβάλλοντας στο χρέος) ή μεταβιβάσεων από ΕΕ (που έρχονται με όρους, όπως υποστήριξη συμφωνιών Mercosur).

Αυτό δεν είναι οικονομική αδυναμία. Είναι συνειδητή πολιτική επιλογή να διατηρηθεί ένα μοντέλο όπου η οικονομία βασίζεται σε συνεχές ελλειμματικό ισοζύγιο εισαγωγών – εξαγωγών, φορολογικές απαλλαγές τραπεζών και αγοραστών και διαχειριστών πιστωτικών ανοιγμάτων και επενδυτών περί αυτούς, ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, τη φορολόγηση των χαμηλών και μέσων εισοδημάτων για να εξυπηρετείται ένα χρέος που αναπαράγει αυτό ακριβώς το μοντέλο.

Αλλά ακόμη βασίζεται σε φληναφήματα του τύπου ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για την ικανοποίηση αιτημάτων κρίσιμων τομέων, όπως ο πρωτογενής ή ευάλωτων κοινωνικών ομάδων ή η μείωση δυσβάστακτων φόρων, στην ενέργεια, στα τρόφιμα και αλλού.

€1347.88 δισεκατομμύρια φορολογικών εσόδων από το 2009 δείχνουν την αποτελεσματικότητα του φορολογικού μηχανισμού, αλλά το δημόσιο χρέος παραμένει σταθερά πάνω από 170% του ΑΕΠ.

Με καθαρή αυτή την εικόνα στο νου του ο αγρότης διαβάζει:

• «Δεν μπορεί να γίνει αναπλήρωση χαμένου εισοδήματος» (2η άρνηση) γιατί τα κονδύλια είναι δεσμευμένα για εξυπηρέτηση χρέους.
• Η Ελλάδα, ως χώρα υψηλού χρέους, δεν έχει το περιθώριο να ασκήσει ανεξάρτητη βιομηχανική ή αγροτική πολιτική. Ακολουθεί πιστά τις οδηγίες της ΕΕ για δημοσιονομική πειθαρχία.
• Η Mercosur επιβάλλεται ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής όπου η Ελλάδα, για να διατηρήσει την πρόσβαση στις αγορές χρέους, πρέπει να στηρίξει τις γεωπολιτικές πρωτοβουλίες των πυρήνων της ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία).
• Ο πρωτογενής τομέας της χώρας, όπως τον γνωρίζει, πρέπει να αλλάξει δομή, πρέπει να περάσει στον έλεγχο της βιομηχανίας.

Είναι φανερό ότι ο αγρότης δεν αντιμετωπίζει απλά μια άρνηση, αλλά τη στρατηγική επιλογή ενός κράτους που έχει παραχωρήσει την οικονομική του κυριαρχία και τώρα μεταφέρει το κόστος αυτής της παραχώρησης στις πιο αδύναμες ομάδες.

Η συμπεριφορά της κυβέρνησης στους αγρότες (άρνηση προστασίας) είναι η ίδια με τη φορολογική της πολιτική: 

Πίεση στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, ελαφρύνσεις στα υψηλά.

Οι αγρότες ζητούν να κόψουν αυτόν τον δαιμονικό κύκλο:

• Ζητούν προστασία από τις εισαγωγές που χειροτερεύουν το εμπορικό ισοζύγιο.
• Ζητούν κατώτατες τιμές για να αυξήσουν την αξία της εγχώριας παραγωγής και να βελτιώσουν το ισοζύγιο.

Η κυβέρνηση αρνείται και τα δύο επειδή αυτός ο κύκλος είναι πια δομή λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας: Εισαγωγή φθηνών προϊόντων για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός, εξαγωγή περιουσιακών στοιχείων και πολιτικών υποταγής για να χρηματοδοτηθεί το έλλειμμα.

Πολιτική που, αντί να συγκλίνει σε κοινωνική συνοχή, παράγει συστηματικές αντιφάσεις και σωρευτικές ανισότητες:

• Ο αγρότης πληρώνει υψηλό ΦΠΑ στις εισροές του (μηχανήματα, λιπάσματα, καύσιμα).
• Δεν μπορεί να μεταβιβάσει αυτό το κόστος λόγω χαμηλών τιμών πώλησης (1η άρνηση: όχι κατώτατες τιμές).
• Απομυζείται από το κράτος μέσω έμμεσων φόρων, αντίθετα με τη βιομηχανία και το χρηματοπιστωτικό ταμείο που απολαμβάνει πακτωλό κρατικών ενισχύσεων (δραστικές φορολογικές απαλλαγές και προνόμια, κρατικοί πόροι, εγγυήσεις, χειρουργικές θεσμικές παρεμβάσεις υπέρ αυτών.

Οι αγρότες, με τα αιτήματά τους, χωρίς ίσως να το καταλαβαίνουν δεν αμφισβητούν απλώς την αγροτική πολιτική.

Αμφισβητούν το ίδιο το οικονομικό μοντέλο μετεμφυλιακής Ελλάδας.

Ζητούν να κόψουν αυτόν τον δαιμονικό κύκλο:

• Ζητούν προστασία από τις εισαγωγές που χειροτερεύουν το εμπορικό ισοζύγιο.
• Ζητούν κατώτατες τιμές για να αυξήσουν την αξία της εγχώριας παραγωγής και να βελτιώσουν το ισοζύγιο.

Η κυβέρνηση αρνείται και τα δύο επειδή αυτός ο κύκλος είναι τώρα δομή λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας με περιεχόμενο πια φανερό: να εισάγουμε φθηνά προϊόντα για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός που δημιουργεί η οικονομική, νεοφιλελεύθερη, πολεμοχαρής πολιτική, υποταγμένη στη βιομηχανία της ενέργειας και του χρηματοπιστωτικού τομέα, για να χρηματοδοτηθεί το έλλειμμα.

Και η άρνηση της κυβέρνησης είναι η επιβεβαίωση ότι αυτό το μοντέλο είναι αμετάβλητο – ακόμα κι αν αυτό σημαίνει τη θυσία των ίδιων εκείνων που τρέφουν τη χώρα.

«Δημοσιονομικός χώρος» λέει δεν υπάρχει. Δεν είναι σωστό αυτό. Το σωστό είναι ότι υπάρχει ανικανότητα διακυβέρνησης της χώρας. Ότι το μοντέλο που οι κυβερνήσεις και το πολιτικό σύστημα υπηρετούν δεν το επιτρέπει γιατί είναι προσανατολισμένο – φαίνεται πια καθαρά – στην εξυπηρέτηση «τῶν ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσουσῶν, βιομηχανίας καὶ πολιτικῆς».

Η δέσμη των συμπληρωματικών «αρνήσεων»

Και «γιὰ τοῦ λόγου τρὶς τὸ ἀληθές» θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να σχολιαστεί και η δέσμη των συμπληρωματικών γελοίων αρνήσεων των κυβερνήσεων – ισοδύναμων με καθρεφτάκια προς ιθαγενείς.

6. Μείωση τιμής του αγροτικού ρεύματος στα 7 λεπτά:
– Η ΔΕΗ επεξεργάζεται πρόταση για φθηνότερο ρεύμα στους αγρότες.

7. Κατάργηση Χρηματιστηρίου Ενέργειας:
– Το Χρηματιστήριο Ενέργειας λειτουργεί σε όλη την ΕΕ.

8. Επιστροφή του ΕΦΚ στην αντλία:
– ΑΑΔΕ και υπ. Οικονομικών επεξεργάζονται εφαρμογή του μέτρου με ψηφιακά μέσα.

9. Αναπλήρωση χαμένου εισοδήματος για προϊόντα σε τιμές κάτω του κόστους:
– Η αναπλήρωση εισοδήματος για φαινόμενα που ο Πυλώνας 1 καλύπτει εισοδηματικά υπονομεύει βασική αρχή της ΚΑΠ.

Η πληροφόρηση για τα ειδικά βιομηχανικά τιμολόγια, απαλλαγές από τέλη και χρεώσεις δικτύου της βαριάς βιομηχανίας, χρηματοδότηση υποδομών, συμφωνίες μακροπρόθεσης προμήθειας με βιομηχανικές μονάδες, ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα ενίσχυσης, αποζημιώσεις για εκπομπές αερίων που αποτελεί τεράστια έμμεση επιδότηση ενόψει ιδιαίτερα της πολιτικής για τη μείωση του αποτυπώματος του άνθρακα, ιστορικές συμβάσεις, όπως με την εταιρία Αλουμινίου της Ελλάδας, στεγαστικά δάνεια και άλλες κρατικές ενισχύσεις, όπως το δάνειο των 150 εκατ. € από την Τράπεζα Πειραιώς το 2022 με κρατική εγγύηση (δηλαδή αν…. τότε ο λαός, συμπεριλαμβανομένων των αγροτών) θα πληρώσει.

Το επιμύθιο είναι το ίδιο.

«Αποτελεί αναγκαία και ικανή συνθήκη ο πολλαπλός γραμματισμός». Ο αγώνας των αγροτών την αναδεικνύει.

Δεκέμβριος 2025